Bản gốc
邑有王生行七,故家子。少慕道,聞勞山多仙人,負笈往遊,登一頂,有觀宇,甚幽。一道士坐蒲團上,素髮垂領,而神觀爽邁。叩而與語,理甚玄妙,請師之。道士曰:「恐嬌惰不能作苦。」答言:「能之。」其門人甚眾,薄暮畢集,王俱與稽首,遂留觀中。
凌晨,道士呼王去,授以斧,使隨眾採樵,王謹受教。過月餘,手足重繭,不堪其苦,陰有歸志。一夕歸,見二人與師共酌,日已暮,尚無燈燭,師乃剪紙如鏡,粘壁間,俄頃,月明輝壁,光鑒毫芒,諸門人環聽奔走。一客曰:「良宵勝樂,不可不同。」乃於案上取壺酒,分賚諸徒,且囑盡醉。王自思:「七八人,壺酒何能徧給?」遂各覓盎盂,競飲先釂,惟恐樽盡,而往復挹注,竟不少減,心奇之。俄一客曰:「蒙賜月明之照,乃爾寂飲,何不呼嫦娥來?」乃以箸擲月中,見一美人,自光中出,初不盈尺,至地,遂與人等,纖腰秀項,翩翩作霓裳舞。已而歌曰:「仙仙乎,而還乎,而幽我於廣寒乎?」其聲清越,烈如簫管。歌畢,盤旋而起,躍登几上,驚顧之間,已復為箸,三人大笑,又一客曰:「今宵最樂,然不勝酒力矣,其餞我於月宮可乎?」三人移席,漸入月中,眾視三人坐月中飲,鬚眉畢見,如影之在鏡中。移時,月漸暗,門人然燭來,則道士獨坐,而客杳矣。几上肴核尚存,壁上月,紙圓如鏡而已。道士問眾,「飲足乎?」曰:「足矣。」「足宜早寢,勿誤樵蘇。」眾諾而退。
王竊忻慕,歸念遂息。又一月,苦不可忍,而道士並不傳教一術,心不能持,辭曰:「弟子數百里,受業仙師,縱不能得長生術,或小有傳習,亦可慰求教之心,今閱兩三月,不過早樵而暮歸,弟子在家,未諳此苦。」道士笑曰:「我固謂不能作苦,今果然,明早,當遣汝行。」
王曰:「弟子操作多日,師略授小技,此來為不負也。」道士問何術之求?王曰:「每見師行處,牆壁所不能隔,但得此法,足矣。」道士笑而允之。乃傳以訣,令自咒畢,呼曰:「入之!」王面牆不敢入,又曰:「試入之。」王果從容入,及牆而阻。道士曰:「俛首驟入,勿逡巡。」王果去牆數步奔而入,及牆,虛若無物,回視,果在牆外矣。大喜,入謝。道士曰:「歸宜潔持,否則不驗。」遂資斧遣之歸。
抵家自詡遇仙,堅壁所不能阻,妻不信,王傚其作為,去牆數尺,奔而入;頭觸硬壁,驀然而踣,妻扶視之,額上墳起如巨卵焉。妻揶揄之,王慚忿,罵老道士之無良而已。
Bản dịch
Trong huyện có Vương sinh, là con thứ bảy của một nhà thế gia. Thuở nhỏ vốn mộ đạo, nghe nói núi Lao Sơn có nhiều bậc thần tiên, bèn cõng tráp tìm đến. Trèo lên một đỉnh núi, thấy có ngôi đạo quán hết sức u tịch. Một đạo sĩ ngồi trên bồ đoàn, râu tóc bạc phơ rủ xuống tận cổ, thần thái thanh thoát khoáng đạt. Vương sinh dập đầu vái chào rồi thưa chuyện, thấy đạo lý vô cùng huyền diệu, bèn xin bái làm thầy. Đạo sĩ bảo: "Chỉ e ngươi quen thói nuông chiều lười biếng, không chịu nổi gian khổ." Vương thưa: "Dạ chịu được." Môn đệ của đạo sĩ rất đông, lúc chập tối đều tề tựu, Vương cùng mọi người cúi đầu hành lễ, rồi được ở lại trong quán.
Tờ mờ sáng, đạo sĩ gọi Vương sinh đến, trao cho chiếc rìu, sai theo mọi người đi đốn củi, Vương sinh cung kính vâng lời. Hơn một tháng sau, bàn tay bàn chân chai sạn từng lớp, chịu khổ không nổi, trong bụng ngấm ngầm muốn về. Một buổi chiều trở về, thấy có hai người khách đang cùng sư phụ đối ẩm. Trời đã tối mà trong phòng chưa thắp đèn đuốc, sư phụ bèn cắt mảnh giấy tròn như tấm gương dán lên tường. Trong chốc lát, ánh trăng vằng vặc soi tỏ bức vách, sợi lông chân tóc cũng nhìn rõ mồn một. Chúng môn nhân đứng hầu chung quanh, chạy đi chạy lại phụng sự. Một người khách nói: "Đêm đẹp cuộc vui thế này, chẳng nên hưởng riêng." Bèn cầm bầu rượu trên bàn, chia phát cho các đệ tử, lại dặn cứ uống cho thật say. Vương thầm nghĩ: "Bảy tám người, một bầu rượu sao chia khắp được?" Mọi người bèn tự tìm bát vò, tranh nhau uống cạn trước, chỉ sợ rượu hết mất; thế nhưng rót đi rót lại, rượu trong bầu rốt cuộc chẳng vơi đi chút nào, trong lòng lấy làm kinh dị. Lát sau, một vị khách nói: "Được hưởng ánh trăng sáng soi tỏ, mà lại ngồi uống quạnh quẽ thế này, sao không gọi Hằng Nga tới?" Bèn ném chiếc đũa vào trong vầng trăng. Bỗng thấy một mỹ nhân từ trong vầng sáng bước ra, thoạt đầu chưa đầy một thước, khi chạm đất thì cao lớn ngang người thường, lưng thon cổ ngọc, thướt tha múa điệu Nghê Thường. Đoạn cất tiếng hát rằng: "Bay bổng chăng? Trở về chăng? Sao nỡ giam ta chốn Quảng Hàn chăng?" Giọng hát trong trẻo véo von, lanh lảnh tựa tiếng tiêu sáo. Hát xong, nàng lượn vòng bay lên, nhảy tót lên mặt án; chớp mắt nhìn lại, đã hoá thành chiếc đũa như cũ. Ba người cười lớn. Lại một khách nói: "Đêm nay vui sướng tột cùng, song ta không kham nổi chén rượu nữa rồi, hay là sang tiễn nhau ở chốn nguyệt cung được chăng?" Ba người bèn dời chiếu, từ từ bước vào trong vầng trăng. Mọi người nhìn thấy ba người ngồi uống rượu trong trăng, râu mày hiện rõ mồn một, hệt như bóng trong gương soi. Một lát sau, trăng mờ dần, môn nhân thắp nến mang đến, thì chỉ thấy đạo sĩ ngồi một mình, còn hai người khách chẳng biết đã đi đâu mất. Trên bàn thức nhắm hoa quả vẫn còn, vầng trăng trên vách chỉ là mảnh giấy tròn như chiếc gương mà thôi. Đạo sĩ hỏi chúng nhân: "Uống đã thỏa chưa?" Mọi người thưa: "Dạ thỏa rồi." Đạo sĩ bảo: "Thỏa rồi thì nên ngủ sớm, chớ làm lỡ việc đốn củi sáng mai." Chúng môn nhân vâng dạ rồi lui ra.
Vương sinh trong lòng thầm ngưỡng mộ, ý nghĩ muốn về bèn tiêu tan. Lại qua một tháng nữa, nỗi khổ không sao chịu nổi, mà đạo sĩ chẳng hề truyền dạy cho một thuật nào, tâm trí không còn nhẫn nhịn được nữa, bèn cáo từ rằng: "Đệ tử chẳng quản xa xôi hàng trăm dặm đến thụ nghiệp cùng tiên sư, dẫu không đắc được phép trường sinh, thì họa chăng được truyền dạy một chút thuật mọn, cũng an ủi được lòng cầu học. Nay đã qua hai ba tháng, chẳng qua chỉ là sớm đi đốn củi tối lại trở về; đệ tử ở nhà, chưa từng nếm qua nỗi khổ này." Đạo sĩ cười bảo: "Ta vốn đã bảo ngươi không chịu nổi gian khổ, nay quả nhiên đúng vậy. Sáng mai sẽ cho ngươi lên đường."
Vương sinh thưa: "Đệ tử đã lao dịch nhiều ngày, xin sư phụ truyền cho chút ngón nghề mọn, để chuyến đi này không uổng phí." Đạo sĩ hỏi muốn cầu thuật gì. Vương sinh thưa: "Mỗi bận thấy thầy đi lại, tường vách chẳng thể ngăn trở, chỉ cần học được phép này là thỏa nguyện." Đạo sĩ mỉm cười ưng thuận. Liền truyền khẩu quyết, bảo Vương tự niệm xong, rồi hô: "Vào đi!" Vương đứng trước bức tường không dám vào. Đạo sĩ lại bảo: "Cứ thử vào xem." Vương quả nhiên thong thả bước vào, nhưng đụng phải tường thì bị cản lại. Đạo sĩ bảo: "Cúi đầu cắm cổ chạy nhanh vào, chớ có trù trừ!" Vương bèn lùi xa bức tường vài bước rồi cắm đầu chạy xông tới; đến vách tường, thấy trống không như chẳng có gì ngăn trở, quay đầu nhìn lại thì quả nhiên đã ở ngoài tường rồi. Chàng mừng rỡ khôn xiết, bèn vào tạ ơn. Đạo sĩ dặn: "Về nhà phải giữ mình trong sạch đoan chính, bằng không phép sẽ không nghiệm." Liền cấp tiền lộ phí rồi cho về.
Về đến nhà, Vương khoe khoang rằng mình đã gặp tiên, tường vách kiên cố đến đâu cũng không ngăn nổi. Người vợ không tin, Vương bèn làm bộ bắt chước, đứng cách tường vài thước rồi cắm đầu lao vào; trán đập mạnh vào bức tường cứng, ngã lăn quay ra đất. Vợ nâng dậy xem, thấy trên trán sưng vù lên một cục to như quả trứng. Vợ cất tiếng giễu cợt, Vương vừa thẹn vừa giận, chỉ còn biết mắng lão đạo sĩ vô lương mà thôi.